Zuivering van de Maagd

zuivering van de maagd

Deze afbeelding behoeft tegenwoordig enige uitleg. We zien een episode uit het Evangelie van Lucas, waarin hij twee verschillende gebeurtenissen uit het leven van Maria op hetzelfde moment laat plaatsvinden.

De eerste gebeurtenis wordt verbeeld door de centrale figuur op de trap. Het is Maria, op weg naar de Tempel van Jeruzalem voor haar rituele zuivering. Volgens de joodse traditie is een vrouw na de geboorte van een kind onrein. Ten tijde van Jezus kon die onreinheid in twee stappen worden opgeheven: na zeven dagen dompelde de vrouw zich onder in een mikva, een ritueel bad. Hierdoor was zij gezuiverd voor de meeste functies, waaronder het huwelijksleven. Voor sacrale doeleinden, bijvoorbeeld het betreden van de tempel, duurde de periode van onreinheid langer: veertig dagen na de geboorte van een zoon en twee keer veertig dagen na de geboorte van een dochter. Om gezuiverd te worden diende de vrouw naar de tempel te gaan om aan de poort een offer te brengen. Voor een arme vrouw was een koppel duiven het minimale offer.

In de Middeleeuwen was de Reiniging van de H. Maagd (Maria-Lichtmis) een belangrijk feest. Dan gingen de vrouwen met kaarsen in optocht naar de kerk. De dag erna begon weer het werk op het land, dat enige weken had stilgelegen. Lucas laat dit zuiveringsritueel samenvallen met een andere plechtige gebeurtenis, de Opdracht in de Tempel, op deze miniatuur verbeeld door de in blauw en wit geklede Maria met kind en haar echtgenoot Jozef achter haar. Joodse gezinshoofden werden geacht hun eerste zoon op te dragen aan Jahweh, in navolging van Abraham die zijn eerstgeborene Isaak in gehoorzaamheid wilde offeren aan God. Gelukkig was ook voor deze verplichting een ritueel substituut. In de dagen na de geboorte van het kind ging de vader naar een priester en werd de verplichting afgekocht voor het in de Thora vastgestelde bedrag van vijf sjekels.

Het oorspronkelijke zuiveringsritueel zoals hierboven beschreven bestaat niet meer in zijn oorspronkelijke vorm. Na de mislukte joodse opstand in 70 na Christus en de daarop volgende verwoesting van de tempel van Jeruzalem door de Romeinen, verviel de mogelijkheid om aan de verplichting te voldoen.

Het gegeven dat een rituele zuiveringsperiode veertig dagen duurt, komt voort uit de bijbelse traditie: ten tijde van Noach werd de zondige wereld schoongespoeld door veertig dagen regen. De profeet Elias en Jezus vastten veertig dagen in de woestijn. Zelfs de traditionele lengte van een medische quarantaine (ook een zuiveringsperiode) besloeg, zoals uit het woord zelf blijkt, veertig dagen.

x

fol 150v 151 retuschiert 200x280fol 155v 156 retuschiert 200x280 fol 160v 161 retuschiert 200x280 fol 16 retuschiert 200x280 fol 87v 88 1 retuschiert 200x280

© 2016 Stichting Gebroeders van Limburg

024 3602414

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Postbus 1180, 6501 BD Nijmegen