Gregorius processie

processie van Gregoriusprocessie van Gregorius2

Paus Gregorius, achterkleinzoon van paus Felix III, was een telg uit een voorname Romeinse familie. Hij werd vroom opgevoed (zijn moeder was de Heilige Silvia), kreeg een belangrijke publieke functie, maar besloot monnik te worden en maakte van zijn familiepaleis een klooster. Hij wilde het liefst een teruggetrokken leven leiden, maar dat was hem niet gegund. Aan het eind van de zesde eeuw verkeerde zowel de stad Rome als het pauselijk gezag in een diepe crisis. Overstromingen, ziekten en oorlogsgeweld teisterden de stad. In 590 stierf paus Pelagius II aan de pest gedurende een epidemie die de hele Romeinse bevolking dreigde uit te roeien. Tegen wil en dank werd Gregorius zijn opvolger. Zijn eerste taak was het bedwingen van de pest. Hij deed wat middeleeuwers deden bij elke ramp of bedreiging: hij hield een processie.

In een van de populairste boeken van de Middeleeuwen, de Gouden Legende, staat Gregorius' wanhopige ommegang beschreven en met deze beschrijving als leidraad hebben de gebroeders Van Limburg het hele verhaal tot in detail geschilderd.

Door een poort heeft de stoet de stad verlaten. Met de muren van Aurelianus als achtergrond trekt de processie rond de stad, kruisen, vaandels, bijbels en relieken met zich meevoerend. De epidemie woedt nog in alle hevigheid voort. Een priester en een monnik storten voor onze ogen ter aarde. Een kind ligt stervend op de grond, een moeder ziet asgrauw en moet worden ondersteund. De paus, gevolgd door zijn kardinalen, heft zijn handen ten hemel en smeekt om genade voor zijn stad en zijn volk. Dan gebeurt een wonder: een gouden engel - hij wordt herkend als de aartsengel St.-Michaël - verschijnt op de citadel van de stad, een machtig bolwerk, ooit gebouwd als grafmonument voor keizer Hadrianus. De gelovigen zien dat de aartsengel zijn bebloede zwaard terugsteekt in de schede. Dit is het teken waarop is gewacht: God heeft de gebeden verhoord, de pest is voorbij. Sindsdien heet het voormalige mausoleum van Hadrianus de Engelenburcht.

De gebroeders Van Limburg schilderen Rome hier als een volmaakte metropool. In werkelijkheid was het ten tijde van Gregorius de Grote (ca. 590 na Chr.) 'een spookstad, maar wel een schitterende spookstad; half leeg, geschonden, vernederd'. De bevolking - nog een miljoen zielen in 330 - was teruggelopen tot minder dan 50.000. De uitgeholde metropool werd in leven gehouden door een niet aflatende stroom pelgrims. Het was Gregorius die het gezag van Rome herstelde, die het primaat over het hele christendom opeiste en het alleenrecht van de bisschop van Rome vastlegde om andere bisschoppen te benoemen. Zo had de Eeuwige Stad eindelijk weer een keizer, weliswaar 'zonder diadeem en zonder legioenen', maar met moreel gezag over heel Europa.

x

fol 150v 151 retuschiert 200x280fol 155v 156 retuschiert 200x280 fol 160v 161 retuschiert 200x280 fol 16 retuschiert 200x280 fol 87v 88 1 retuschiert 200x280

© 2016 Stichting Gebroeders van Limburg

024 3602414

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Postbus 1180, 6501 BD Nijmegen